Hà Nội bảo đảm trật tự đô thị tại các khu tập thể cũ: Siết chặt quản lý và tái cấu trúc hạ tầng

Những bất cập trên không chỉ gây mất mỹ quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. Để giải quyết triệt để tình trạng trên, bên cạnh siết chặt quản lý, việc giải bài toán sinh kế và đẩy nhanh tiến độ cải tạo hạ tầng được xem là vấn đề then chốt.

Nhiều bất cập

Nằm rải rác tại các quận trung tâm Hà Nội, những khu tập thể cũ như: Nghĩa Tân, Kim Liên, Thành Công, Thanh Xuân Bắc... từng là niềm tự hào về quy hoạch không gian sống của những thập niên cuối thế kỷ XX. Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ vận hành, kiến trúc thấp tầng cùng quy hoạch cũ đã không còn phù hợp trước tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và sự gia tăng phi mã của các phương tiện giao thông cá nhân. Nhược điểm của các khu tập thể cũ chính là thiết kế hoàn toàn không có hầm để xe hay các không gian phụ trợ dành cho phương tiện giao thông. Vì vậy, khi lượng ô tô, xe máy tăng vọt như hiện nay, việc sắp xếp nơi dừng, đỗ là vấn đề “đau đầu” với cả cư dân lẫn lực lượng chức năng.

Do không có khuôn viên đỗ xe, các khoảng trống hiếm hoi như: Lòng đường nội bộ, vỉa hè và đặc biệt là sân chung giữa các tòa nhà, thậm chí là đường dẫn, chiếu nghỉ cầu thang của các khu nhà tập thể… nghiễm nhiên biến thành bãi đỗ xe tự phát. Ô tô, xe máy xếp thành nhiều hàng đè nghẹt các lối đi. Việc phương tiện đỗ tràn lan không chỉ gây cản trở giao thông nội khu mà còn ảnh hưởng đến sự di chuyển của các xe cứu hỏa, xe cấp cứu khi xảy ra sự cố khẩn cấp.

Chưa dừng lại ở đó, tình trạng lấn chiếm không gian công cộng tại các khu tập thể cũ còn diễn ra phức tạp dưới hình thức kinh doanh, buôn bán. Tại các khu tập thể Nghĩa Tân hay Thành Công…, khoảng sân chung vốn được thiết kế làm nơi sinh hoạt cộng đồng, vui chơi cho trẻ em và dưỡng sinh cho người già nay bị lấn chiếm triệt để. Người bán hàng rong, hộ kinh doanh vô tư bày bàn ghế, dựng lán bạt, họp chợ, tạo nên cảnh tượng nhếch nhác, ô nhiễm môi trường và mất mỹ quan đô thị. Thế nhưng, mặc dù chính quyền địa phương và lực lượng công an liên tục ra quân xử lý, giải tỏa hàng quán, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, các vi phạm lại tái diễn. Lực lượng chức năng vừa rút đi, các hộ kinh doanh tiếp tục tràn ra vỉa hè, lòng đường.

Nguyên nhân của tình trạng này đầu tiên phải kể đến thói quen tiêu dùng của người dân muốn mua sắm tiện lợi ngay tại khu vực. Mặt khác, đối với hàng trăm hộ dân, việc buôn bán tại sân chung hay vỉa hè là nguồn thu nhập duy nhất nuôi sống cả gia đình. Vì vậy, nếu chỉ dùng các biện pháp hành chính như xử phạt mà không giải quyết bài toán sinh kế hay bố trí địa điểm kinh doanh thay thế, người dân sẽ tiếp tục tìm cách để bám trụ.

Cần những giải pháp căn cơ

Trước những bất cập kéo dài trong công tác quản lý trật tự đô thị tại các khu tập thể cũ, lực lượng chức năng và chính quyền các địa phương đã và đang triển khai nhiều giải pháp quyết liệt hơn nhằm xử lý dứt điểm các vi phạm. Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Kim Liên Bùi Thị Hằng Nga chia sẻ, thực tế công tác quản lý cho thấy, nhiều trường hợp vi phạm lấn chiếm lòng đường, sân chung đến từ những người buôn bán nhỏ lẻ ở các địa phương khác. Do không có nhà cửa hay địa điểm kinh doanh cố định tại địa bàn nên họ chọn không gian công cộng để buôn bán.

Để giải quyết tình trạng này, UBND phường Kim Liên đã yêu cầu lực lượng Công an phường lập danh sách chi tiết, thống kê toàn bộ các trường hợp vi phạm là người từ nơi khác đến. Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương phối hợp với Công an phường gửi văn bản, làm việc trực tiếp với công an và chính quyền xã, phường nơi các cá nhân này đăng ký hộ khẩu thường trú.

“Thông qua cơ chế phối hợp liên địa phương, lực lượng chức năng yêu cầu các địa phương nơi người kinh doanh đăng ký thường trú tăng cường quản lý, yêu cầu công dân của mình cam kết không tái phạm, đồng thời hỗ trợ tìm kiếm sinh kế hoặc địa điểm kinh doanh hợp pháp tại quê nhà”, bà Bùi Thị Hằng Nga cho biết.

Đối với các trường hợp người dân địa phương lấn chiếm vỉa hè, sân chung để kinh doanh sinh sống, chính quyền cũng có sự phân loại rõ ràng nhằm có giải pháp thấu đáo. Với những hộ chỉ bán đồ ăn sáng nhỏ lẻ, lực lượng chức năng tiến hành nhắc nhở, sắp xếp lại gọn gàng. Còn với những hộ buôn bán lớn, coi đây là nguồn thu nhập chính, giải pháp được tính đến là cải tạo, quy hoạch lại các chợ truyền thống trên địa bàn, điển hình như dự án cải tạo chợ Xanh Kim Liên.

Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nghĩa Đô Phạm Quang Mạnh cho rằng, việc kiểm tra, xử lý, bố trí các khu vực kinh doanh là quan trọng nhưng cũng cần tính đến những biện pháp bền vững hơn. Theo đó, việc xây dựng lại các khu tập thể cũ đã xuống cấp có ý nghĩa quyết định để quy hoạch lại toàn bộ không gian sống theo hướng hiện đại, thông minh và an toàn hơn.

Tuy nhiên, trong khi chờ đợi các dự án “đại phẫu” hạ tầng được thực hiện, chính quyền địa phương cần duy trì sự chủ động, quyết liệt trong việc chấn chỉnh và duy trì trật tự đô thị, kết hợp với chính sách an sinh xã hội hợp lý, nâng cao ý thức cộng đồng nhằm trả lại sự thoáng đãng và văn minh cho các khu tập thể cũ giữa lòng Hà Nội.